مهارت برقراری ارتباط موثر

هنر برقراری ارتباط مناسب از جمله مهارت­های ده­گانه اصلی زندگی است. با توجه به اینکه انسان موجودی اجتماعی است و در تعاملات اجتماعی خود با سایرین به یادگیری و رشد و تعالی دست می یابد پرداختن به هنر چگونگی برقراری و حفظ رابطه موثر با دیگران می تواند امری بسیار ضروری و حتی حیاتی باشد.

سال هاست با توجه به تغییرات اجتماعی و فرهنگی، زندگی در شهرهای بزرگ و ورود پر رنگ رسانه ها و تأثیر فضاهای مجازی به زندگی انسان ها، فاصله اجتماعی بین افراد بیشتر از قبل شده است. این عوامل علیرغم تاثیرات مثبت و روند رشد افزایشی که در حوزه های مختلف زندگی انسانی داشته اند، پیامدهای منفی هیجانی و ارتباطی زیادی را با خود به همراه آورده اند.

ممکن است همه ما لحظاتی را در زندگی خود تجربه کرده باشیم که در ارتباط با همسر، فرزند، دوست، همکار و یا افراد غریبه دچار سوءتفاهم شده و برای دقایق و یا روزهای طولانی ذهن مان درگیر مسایل و مشکلاتی شود که به صورت ناخواسته ایجاد شده و تلاش کرده ایم در رفع سوءتفاهم ایجاد شده قدم برداریم.

ممکن است خواسته ای داشته باشیم اما در نحوه و چگونگی بیان آن دچار مشکل شده باشیم و پرسش هایی از این دست برای مان ایجاد شده باشد:

«نمی دونم بگم بهش یا نه؟» «اگه بگم چه فکری در موردم می­کنه؟» «خیلی دلم میخواست بهش بگم چه احساسی دارم اما غرورم نذاشت»، اینها و جملاتی از این دست عبارت های آشنایی هستند که شاید خود ما نیز آنها را در روابط بین فردی خود تجربه کرده باشیم.

افراد بسیاری را می شناسم که ساعت های زیادی از روز را به انجام فعالیت های شغلی و خانه داری می پردازند و در پایان روز با احساس خستگی جسمی و روانی بسیار به بستر می روند و بزرگترین دغدغه شان «کمی درک شدن» یا «سپاسگزاری» از سوی دیگران و به ویژه خانواده است.

گاهی صرفا بیان درست خواسته ها و ابراز واکنش همدلانه مناسب نسبت به عزیزانمان می تواند بخش بزرگی از احساس تنهایی و اضطراب ما و نزدیکانمان را کاهش دهد و همه این ها می تواند با شناخت صحیح قواعد رفتاری، شناخت هر چه بیشتر احساسات، توانمندی ها و نقاط ضعف خود، احترام گذاشتن به تفاوت های موجود بین افکار و خواسته های یکدیگر صورت پذیرد.

گاهی با آموزش های اندک و ساده می توان آثار عمیقی بر روابط بین خود و نزدیکان ایجاد نمود.

هنر برقراری ارتباط موثر مهارت‌هایی برای روابط موثر و سالم

توانایی برقراری ارتباط موثر با دیگران موردی دور از ذهن و غیر قابل دستیابی نیست و با تمرین برخی مهارت های ساده اما مهم، می توانیم مدیریت مؤثر بر ارتباط های خود را بیاموزیم. در کنار کارگاه های آموزشیِ این مهارت ها که فرصتی برای آموزش، تمرین و اصلاح مهارت را برای ما فراهم می کند، دانستن برخی نکات نیز می تواند مفید باشد:

از ابهام دوری کنید

خواسته ها و نیاز های خود را هر چه صریح تر و به دور از ابهام بیان کنید. بیان خواسته ها به شکل مبهم مانع از درک صحیح فرد مقابل از خواسته های شما می شود، به این ترتیب حتی اگر تمایل به اجرای خواسته شما داشته باشد ممکن است به دلیل برداشت متفاوت، رفتاری متفاوت از درخواست شما انجام داده و به این ترتیب آسیب جدیدی به رابطه شما وارد شود.

کنایه نزنید

یکی از آسیب های جدی ارتباط مؤثر «لحن کنایه آمیز» در گفتگوست. اغلب تصور می کنیم با کنایه زدن می توانیم اثربخشی کلام خود را بالا ببریم، درست است اما جهت این اثربخشی به سمت منفی و آسیب بیشتر به رابطه است. کنایه ها حاوی نکته های سرزنش آمیز هستند و کسی که مورد سرزنش قرار می گیرد احساس می کند باید از خود دفاع کند.

تفاوت های فردی را بپذیرید

تفاوت های فردی یکی از بزرگترین مشخصه های ماست. انسان ها دارای دیدگاه ها، باورها و ارزش های خاص خود هستند. این دیدگاه ها و ارزش ها حاصل سال های رشد، فرهنگ، جامعه، مطالعات و تلاش فرد برای خودشناسی است. بنابراین چنانچه باورها و ارزش های فرد از سوی دیگران مورد توهین و یا قضاوت ناصحیح قرار بگیرند موجب ناراحتی و واکنش منفی از سوی او می شود. با احترام به ارزش ها و دیدگاه های یکدیگر می توانیم ارتباط های سالم تری را تجربه کنیم.

اختلاف نظرها فرصتی برای رشد هستند

با وجود تفاوت های فردی نمی توانیم انتظار داشته باشیم هیچ دو فردی مثل هم بیندیشند، بنابراین وجود اختلاف نظر بین افراد امری طبیعی و قابل انتظار است. به جای تلاش بیهوده در جهت حذف این اختلاف نظرها تلاش کنید با مدیریت صحیح، از آنها در جهت رشد خود استفاده کنید. آشنایی با دیدگاه های متفاوت دیگران می تواند به ما کمک کند زندگی خود را از زاویه دیگری نگاه کنیم و با نکته هایی در زندگی و شخصیت خود آشنا شویم که تا کنون متوجه آنها نبودیم.

مدیریت اختلاف را بیاموزید

یکی از موانع حل اختلاف در روابط بین فردی این است که افراد تلاش می کنند تا ثابت کنند «حق با آنهاست». ارتباط یک تعامل دو سویه است که هر دو طرف باید در آن به خواسته ها و اهداف خود دست یابند. اگر رابطه خود را بر مبنای اصل «بُرد- بُرد» برنامه ریزی کنیم، هر دوسوی رابطه از این تعامل لذت می برند و در نتیجه برای حفظ و بهبود آن نیز تلاش بیشتری می کنند.

ارتباط های اجتماعی و عاطفی اصلی مهم و انکارناپذیر در سلامت روانشناختی ماست، با آموختن و تمرین مهارت های لازم می توانیم از ارتباط هایی سالم و مفید لذت ببریم.

نویسنده: دکتر مولود جهانی